Znieksztalcenie materialu zapamietanego
Nie pamiętając dokładnie, a zwłaszcza otrzymując nieścisłe informacje lub celowo wprowadzając w błąd, można mylnie określić nową treść jako znaną lub np. przypisywać obserwowanym kiedyś przedmiotom cechy, które nie były dostrzeżone. Przypominanie nie polega na fotograficznym niejako odtwarzaniu dawnych treści, jest procesem aktywnym. I tak np. wyobrażenie odtwórcze nie jest kopią dawnego spostrzeżenia, a w odtwarzanej treści zachodzą pewne zmiany spowodowane m.in. zapomnieniem niektórych szczegółów i uzupełnianiem całości nowymi elementami. Rodzaj tych elementów i ich udział w kształtowaniu się treści odtworzonej jest uzależniony od szeregu czynników, jak np. od nastawienia katatymicznego, gdy zniekształcenie treści zmierza po linii życzeń. Niejednokrotnie deformacja materiału zapamiętanego wykazuje cechy schematyzacji lub konkretyzacji. W pierwszym przypadku na treść odtworzoną wpływa utrwalony sposób widzenia (ujmowania) pewnych całości. Na przykład niezależnie od indywidualnych cech pokazanego rysunku, szereg osób odtwarzając go z pamięci nadaje mu cechy, których rysunek eksponowany nie posiadał, ale które zwykle charakteryzują rysunki tego rodzaju.