Psychologia w medycynie

Emocje asteniczne

Emocje asteniczne — obniżają gotowość do działania, dezorganizują działanie lub wręcz uniemożliwiają jego podjęcie, jak w przypadku gwałtownego przerażenia, gdy ofiara pozostaje w bezruchu niezdolna do ucieczki. Podział na emocje steniczne i asteniczne nie jest łatwy do przeprowadzenia, gdyż emocje tej samej treści mogą być pod tym względem różne. O ile gniew jest najczęściej emocją steniczną, to już w przypadku strachu może to być zarówno emocja steniczną, jak i asteniczna. Zgodnie z tym strach może pobudzać do działania mającego na celu zapobieżenie niebezpieczeństwu (nasuwa się tu określenie „strach mobilizujący"), lecz bywa, że udaremnia jakiekolwiek działanie („strach obezwładniający") lub też wyzwala wzmożoną, ale chaotyczną i bezproduktywną ruchliwość. Nieznaczne pobudzenie emocjonalne na ogół sprzyja sprawności działania, natomiast pobudzenie bardzo silne zwykle wywiera na działanie wpływ destrukcyjny. Obok jednak natężenia emocji wchodzą tu w grę inne istotne czynniki. Człowiek będący w sytuacji krytycznej, lecz dostrzegający bodaj nikłą nadzieję ocalenia może, mimo silnego strachu, zachować zdolność kontrolowanego i dostosowanego do okoliczności działania. Natomiast przeświadczenie o nieuchronnej porażce lub o doznaniu bezpowrotnej straty działa prawie zawsze astenizująco. Tu już bowiem nie ma nadziei na korzystny obrót sprawy. Otóż tym wspomnianym poprzednio czynnikiem o zasadniczym znaczeniu (obok natężenia emocji) jest ocena sytuacji i ocena własnych możliwości: obrony, przezwyciężenia trudności, rozwiązania zadania, ucieczki.