Schemat konstruktywny
Do schematów konstruktywnych należy pogląd, że człowiek, w porównaniu z innymi przedstawicielami świata istot żywych, przejawia wyjątkowo wysokie zdolności przystosowawcze. I schemat ten, chociaż optymistycznie przejaskrawiony, nie jest tylko pobożnym życzeniem, lecz wspiera się, po części, na wynikach rzetelnych badań. Zbliżony pogląd ułatwiał niektórym ludziom znoszenie skrajnych sytuacji stresowych, biologicznych i psychologicznych, na jakie byli narażeni w obozach koncentracyjnych ostatniej wojny. Wśród innych Rosjanie, aczkolwiek traktowani przez Niemców ze szczególnym okrucieństwem, dawali często wyraz przekonaniu, że obóz można przeżyć, bo jest mimo wszystko dla ludzi, wykazując też na ogół znaczną wytrzymałość, zarówno na urazy fizyczne, jak i stresory psychiczne. Natomiast u więźniów z krajów Europy Zachodniej i Południowej, m.in. wśród Holendrów, Belgów, Francuzów, Włochów i Greków, dominowało widzenie obozu jako miejsca nieuchronnej zagłady. W tej różnicy schematów kształtujących spostrzeganie sytuacji więźnia w obozie koncentracyjnym upatruje się jedną z przyczyn różnego poziomu odporności: wysokiej — lub stopniowo zanikającej i wiodącej do stanu skrajnej rezygnacji.